D?YA AZƏRBAYCANLILARININ QURULTAYINDA ?ANIN ET?AZINA SƏBƏB OLMU??XI?ARDAN B??(Abdulla Əmir Ha?minin (Cavan?r) qurultaydak?nitqinin tam mətni)

http://www.mediaforum.az/articles.php?lang=az&page=02&article_id=20060322125623890

Məlum oldu? kimi, mart? 16-da D?ya Azərbaycanl?ar?? Bak?a ke?rilən II qurultay?da bəzi ?x?lar ?an? ?kəmizdəki səfirliyinin kəskin etiraz?a səbəb olub. Səfirlik həmin ?x?larla ba??iki dəfə rəsmi bəyanat verib. Azərbaycan rəsmiləri də art? məsələyə bir ne?#601; dəfə m?asibət bildiriblər. Lakin bir məqam geni?ictimaiyytə hələ də tam bəlli deyil: ?an D?ya Azərbaycanl?ar?? qurultay?dak?konkret hans? ?x?lara, kimlərin ?x?lar?a etiraz edir?

Bu suala cavab tapmaq ?? ?Media forum? sayt?Abdulla Əmir Ha?minin (Cavan?r) D?ya Azərbaycanl?ar?? Bak?a ke?rilən II qurultay?dak?nitqini oxuculara təqdim edir.

Eyni zamanda sayt? əməkda?ar?bildirirlər ki, ?an? etiraz?a həm də ? ?x??? səbəb oldu?nu d??ən hər bir qurultay n?ayəndəsi qurultaydak?nitqinin mətnini ?Media forum?a g?dərə bilər

Abdulla Əmir Ha?mi (Cavan?r) Əmirbahad? o?u. 1950-ci ildə G?ey Azərbaycan? Hə?əri mahal?da do?lub. Orta təhsilini Təbrizdəki Firdovsi gimnaziyas?da al?. Təbriz Universitetinin fizika fak?təsində oxuyub və texniki institutu bitirib. Ali məktəbdə oxudu? illərdə Təbriz gimnaziyalar?da fizikadan dərs deyib. Tehran , Qəzvin, Zəncan, Ənzəli və Təbrizin zavodlar?da m?əndis i?əyib.
?ir S?rab Tahirin ??qilab Qartal?roman?? ?Heydər Əliyevin siyasi portreti? adl?kitab?və Əb?fəz Bərəkətin ??rək? əsərini Azərbaycan t?kcəsindən farscaya, Əhməd Kəsrəvi Təbrizinin ??an? Mə?utə hərəkat?? tarixi? və ?an ?irlərinin ?A??ir? adl?kitablar??isə farscadan azərbaycancaya tərc?ə edib.
Bak?D?lət Universitetinin dissertant?kimi ??an ?lam Respublikas?ilə Azərbaycan Respublikas? aras?da iqtisadi-siyasi m?asibətlər: 1991-1997? m?zusunda dissertasiya yaz? və ?p etdirib. ?Fiyuzat? jurnal?? eləcə də Səbri Eyvazovun ?Nədən bu hala qald??? əsərini dilimizin latin və kiril qrafikalar?a k???.
G?ey Azərbaycan? problemlərindən bəhs edən bir s?a məqalələrin m?#601;llifidir.
1992-ci ildə Bak?a k?ən Abdulla Əmir Ha?mi (Cavan?r) Azərbaycan Neft Akademiyas?da magistraturan?bitirib və 1998-ci ilədək Azərbaycan D?lət Teleradio Verili?əri ?rkətində xarici verili?ərin ?#601;rq (t?k, fars və ərəb) redaksiyas?da ba?redaktor m?vini i?əyib.
Haz?da ailəsi ilə birlikdə Stokholmda ya?y?

16 mart 2006, Bak? D?ya Azərbaycanl?ar?? II qurultay?da qurultay n?ayəndəsi Abdulla Əmir Ha?minin (Cavan?r) nitqi

****

Abdulla Əmir Haşimi (Cavanşir)

abdulla_55@yahoo.com

Cənab prezident! H?mətli n?ayəndələr və qonaqlar!

Əziz həmvətənlər, icazə verin Sizləri salamlayım və burada qurultayın təşkilat?#305;larına, x?usilə Prezidentin İcra Apparatı, D?lət Komitəsi, Nazirlər Kabineti, başda h?mətli prezidentimiz sayın İlham Əliyev cənablarına ? təşəkk???bildirirəm. Ona g?ə ki, xarici ?kələrdə yaşayan azərbaycanlıların problem və qayğılarını m?akirə etmək ?? bir daha şərait yaradıldı.

Hamımızın bildiyi kimi, 1828-ci ildə T?kmən?y m?aviləsinin imzalanması, Azərbaycanı ikiyə par?ladı və Şimal və Cənub Azərbaycan anlayışları yarandı. Deməli, istər g?eyli istərsə quzeyli, uzun illərdən bəri vətəndən uzaqlarda məskunlaşmağa məcbur olan m?acir azərbaycanlılar, bir qrup tələbə kimi Azərbaycandan ?#305;xıb təhsili bitdikdən sonra geri qayıtmaqdan imtina ediblər. Digər qrup isə siyasi baxışlarına g?ə təqibdən yaxa qurtarmaq ?? ?kədən ?#305;xanlar olublar. Nəhayət ??c?qrup, m?aribələrdə iştirak etmək və ya iqtisadi ?#601;tinliklərlə əlaqədar və yaxud ailə qurmaq niyyəti ilə ?kəmizi tərk edənlərdən ibarət olublar.

Baş verən hadisələr fonunda azərbaycanlıların m?acirəti milli-ictimai hadisə səviyyəsinə ?vrilərək, m?təlif səpkli dərnəklər, cəmiyyətlər, birliklər yarandı, mətbuat təsis olundu. Vətənimizin hər iki tərəfində gedən prosesləri izləməklə m?#601;yyən mənada bu proseslərə təsir g?tərməyə ?lışıldı. Eyni zamanda bir ?x ?kələrdə məskən salmış azərbaycanlılar ? yerlərini tutaraq elmdə, təhsildə, səhiyyədə, mədəniyyətdə, kommersiya strukturlarında ?lışdılar. Vətənimizin şimalında mərhum El?bəyin baş?#305;lığı ilə xalq hərəkatının inkişafı və Azərbaycan Respublikasının yenidən m?təqilliyini əldə etməsi prosesində, diaspora fəaliyyətində ciddi canlanma hiss olundu. Mərhum Heydər Əliyev cənablarının vasitəsi ilə hər il dekabrın otuz biri D?ya Azərbaycanlılarının Həmrəylik G??kimi ke?rilməsi, son 15 ildə xaricdəki azərbaycanlıların daha artıq formalaşmasında, daha g?l?təşkilatlanmasında və lobbi?liyə tərəf addımlanmasında m?bət təsir buraxmışdır.

Bug?, Azərbaycana aid 200-dən artıq dərnək və cəmiyyətlər, y?lərlə web-səhifələri, onlarca elektronik qruplar, bir ne?#601; radyo, televiziya və jurnallar m?cuddur ki, soydaşlarımızı biri-biri ilə əlaqələndirir. Təbii ki bu əlaqələr dilimizin, adət-ənənələrimizin qorunub saxlanılmasına k?ək g?tərir. Lakin g??d??kimi hələ də ?tışmamazlıqlar ?xdur.

Hər bir xalqın ? vətəni var. Bizim Vətənimiz par?lansa da, Azərbaycandır! G?eyi də Bizimdir, Quzeyi də! Bizcə, diasporamızın əsas məqsədi, b?? d?yada azərbaycanəsilli vətəndaşlarımızın h?uqlarını m?afiə etməkdir. Eləcə də Azərbaycanın h?udlarından kənarda Vətənimizin mənafelərini qorumaqdır. Bug? Qarabağımızı işqal altında saxlamaqda təcav?kar Ermənistan israrlıdır. G??? ki, indiyədək g?d??? işlər, bədnam qonşunu geriyə oturda bilməyib. Deməli, daha artıq g? səfərbər etməliyik, iş g?məliyik və yeni metodlar tətbiq etməklə d?#351;məni Qarabağdan təmizləməliyik. Burada G?ey Azərbaycandakı xalqımızın g??dən lazımınca istifadə edə bilməmişik. G?ey Azərbaycanda xalqımız, əridilmə siyasətinə məruz qalıbdır. Bug?, 35 milyon g?eyli xalqımızın ana dilində bir məktəbi yoxdur. Diasporamızın borcudur ki, G?eydəki xalqımızın milli h?uqlarının tapdalanmasına etirazını daha artıq bildirsin. Əlbəttə ki, diasporamızı, həmin vəzifələri daşımaq ?? daha g?ləndirməliyik. Təbii ki, diaspora quruculuğu konkret bir d?rlə məhdudlaşmır. Strateji əhəmiyyətə malik olan diaspora, daimi fəallıq və uzunm?dətli zəhmət tələb edir. Elə buna g?ə də bu sahədə qazanılmış nailiyyətləri və qarşıda duran vəzifələri vaxtaşırı m?akirə etməyə ehtiyac yaranır. Azərbaycanlıların daha sıx birləşməsi ?? strategiya, konsepsiya və ya ideologiyanı m?#601;yyənləşdirməliyik. Xocalı soyqırımını məhkum etmək, Qarabağı azad etmək yolunda, Azərbaycan d?lətini m?afiə ətrafında, G?ey Azərbaycanda milli və insani haqqların bərpası yolunda, konsepsiyamızı qura bilərik. Bir s?lə desək azərbaycan?#305;lıq və t?k?l? ideyası ilə diaspora fəaliyyətlərimizi istiqamətləndirib, g?ləndirə bilərik.

Cənab Prezident, g??d?? kimi diaspora təşkilatların bu g?k?fəaliyyətləri ?x qiymətli olsa da qənaətbəxş deyil. Azərbaycanlıların əsasən hansı ?kələrdə yaşamaları, onların təşkilatları, medya orqanları və fəallıqları barədə təhlillər aparmalıyıq və bununla d?ya azərbaycanlılarının g?l?informasiya şəbəkəsini yaratmalıyıq. Ş?həsiz ki, hər bir diaspor ?? ən vacib məsələ ana dilinin qorunmasıdır və bu işdə metodiki t?siyələr və dərsliklərin ?tışmamazlığı səbəbindən ciddi problemlər meydana ?#305;xır. ?id edirik ki, belə bir m?? məsələ qurultayda həll olunacaq.

?id edirik ki, qurultayımızda Azərbaycan diasporu, Azərbaycan Respublikası ilə əlaqələr, d?ya azərbaycanlıları və onların həmrəyliyi, həmvətənlərimizin q?vəsi və diqqətinin Azərbaycana y?əldilməsi barədə həm nəzəri və həm əməli tərəflərinin həlli yolunda təkliflər veriləcək.

G?tərdiyiniz diqqətə g?ə təşəkk? edirəm!

آذربايجانليلارينين قورولتاييندا ايرانين اعتيراضينا سبب اولموش چيخيشلاردان بيري (عبداله امير هاشيمينين (جاوانشير) قورولتايداکي نيطقينين تام متني)

معلوم اولدوغو کيمي, مارتين 16-دا دونيا آذربايجانليلارينين باکيدا کئچيريلن ايکينجي قورولتاييندا بعضي چيخيشلار ايرانين اؤلکه ميزده کي سفيرليينين کسکين اعتيراضينا سبب اولوب. سفيرليک همين چيخيشلارلا باغلي ايکي دفعه رسمي بيانات وئريب. آذربايجان رسميلري ده آرتيق مساليه بير نئچه دفعه موناسيبت بيلديريبلر. لاکين بير مقام گئنيش ايجتيماعيته هله ده تام بللي دئييل: ايران دونيا آذربايجانليلارينين قورولتايينداکي کونکرئت هانسي چيخيشلارا, کيملرين چيخيشلارينا اعتيراض ائدير؟

بو سوالا جاواب تاپماق اوچون ?مئديا فوروم? سايتي عبداله امير هاشيمينين (جاوانشير) دونيا آذربايجانليلارينين باکيدا کئچيريلن ايکينجي قورولتايينداکي نيطقيني اوخوجولارا تقديم ائدير.

عئيني زاماندا سايتين امکداشلاري بيلديريرلر کي, ايرانين اعتيراضينا هم ده اؤز چيخيشينين سبب اولدوغونو دوشون هر بير قورولتاي نوماينده سي قورولتايداکي نيطقينين متنيني ?مئديا فوروم?ا گؤندره بيلر.

عبداله امير هاشيمي (جاوانشير) اميرباهادير اوغلو. 1950-جي ايلده گونئي آذربايجانين هشتري ماحاليندا دوغولوب. اورتا تحصيليني تبريزده کي فيردوسي گيمنازيياسيندا آليب. تبريز اونيوئرسيتئتينين فيزيکا فاکولته سينده اوخويوب و تئخنيکي اينستيتوتو بيتيريب. عالي مکتبده اوخودوغو ايللرده تبريز گيمنازييالاريندا فيزيکادان درس دئييب. تئهران, قزوين, زنجان, انزلي و تبريزين زاوودلاريندا موهنديس ايشلييب.

شاعير سؤهراب طاهيرين "اينقيلاب قارتالي" رومانيني, ?حئيدر عليفين سيياسي پورترئتي? آدلي کيتابي و ابولفضل برکتين ?چؤرک? اثريني آذربايجان تورکجه سيندن فارسجايا, احمد کسروي تبريزينين ?ايرانين مشروطه حرکاتينين تاريخي? و ايران شاعيرلرينين ?آغ شئعر? آدلي کيتابلاريني ايسه فارسجادان آذربايجانجايا ترجومه ائديب.

باکي دؤولت اونيوئرسيتئتينين ديسئرتانتي کيمي ?ايران ايسلام رئسپوبليکاسي ايله آذربايجان رئسپوبليکاسي آراسيندا ايقتيصادي-سيياسي موناسيبتلر: 1991-1997? مؤضوعسوندا ديسئرتاسييا يازيب و چاپ ائتديريب. ?فييوضات? ژورناليني, ائلجه ده صبري ائيوازوفون ?ندن بو حالا قالديق?? اثريني ديليميزين لاتين و کيريل قرافيکالارينا کؤچوروب.

گونئي آذربايجانين پروبلئملريندن بحث ائدن بير سيرا مقاله لرين موليفيدير.

1992-جي ايلده باکييا کؤچن عبداله امير هاشيمي (جاوانشير) آذربايجان نفت آکادئميياسيندا ماگيستراتوراني بيتيريب و 1998-جي ايلدک آذربايجان دؤولت تئلئراديو وئريليشلري شيرکتينده خاريجي وئريليشلرين شرق (تورک, فارس و عرب) رئداکسيياسيندا باش رئداکتور موعاويني ايشلييب.

حاضيردا عاييله سي ايله بيرليکده استوکهولمدا ياشايير.

16 مارت 2006, باکي. دونيا آذربايجانليلارينين ايکينجي قورولتاييندا قورولتاي نوماينده سي عبداله امير هاشيمينين (جاوانشير) نيطقي :

***

جناب پرزيدنت !حرمتلي نماينده لر و قوناقلار، عزيز هموطن لر، اجازه وئرين سيزلري سالاملاييم و بورادا قورولتايين تشكيلاتچي لارينا خصوصي ايله پريزيدنتين اجرا آپاراتي، دولت كميته سي، ناظرلر كابينه تي، باشدا حرمتلي پرزيدنتيميز سائين الهام علي يف جنابلارينا ئوز تشكرومو بيلديريم اونا گوره كي خارجي ئولكه لرده ياشايان آذربايجانليلارين پروبلم و قايقي لاريني مذاكره ائتمك اوچون بير داها شرايط ياراديلدي.

هاميميزين بيلديگي كيمي ، 1828 ? نجي ايلده توركمنچاي مقاوله سينين امضالانماسي، آذربايجاني ايكيه پارچالادي و شمال و جنوب آذربايجان آنلايشيلاري ياراندي. دئمه لي ،ايستر گونئيلي ايستر سه قوزئيلي، اوزون ايللردن بري وطن دن اوزاقلاردا مسكونلاشماغا مجبور اولان مهاجر آذربايجان ليلار، بير گروپ طلبه كيمي، آذربايجاندان چيخيب تحصيلي بيتديكدن سونرا گئري قائيتماقدان امتناع ائديب لر. ديگر گروپ ايسه سياسي باخيشلارينا گوره تعقيب دن ياخا قورتارماق اوچون ئولكه دن چيخان لار اولوبلار. نهايت اوچونجو گروپ محاربه لر ده اشتراك ائتمك و يا اقتصادي چتين ليك لرله علاقه دار ويا خود عائله قورماق نيتي ايله ئولكه ميزي ترك ائدن لردن عبارت اولوبلار.

باش وئره ن حادثه لر فونوندا، آذربايجانليلارين مهاجرتي ملي اجتماعي حادثه سويه سينه چئوريله رك مختلف سبكي لي درنك لر، جمعيت لر، بيرليك لر ياراندي. مطبوعات تاسيس اولوندو. وطنيميزين هر ايكي طرفينده گئدن پروسس لري ايزله مك له معين معني دا بو پروسس لره تاثير گوسترمه يه چاليشيلدي . عين زاماندا بير چوخ ئولكه لرده مسكن سالميش آذربايجان ليلار ئوز يئر لريني توتاراق، علمده، تحصيلده، صحييه ده، مدنيتده، كومرسيا استروكتورلاريندا چاليشيرديلار. وطني ميزين شماليندا مرحوم ائلچي بيگين باشچيليق ايله خالق حركاتي نين انكشافي و آذربايجان رسپوبليكاسي نين يني دن مستقل ليگيني الده ائتمه سي پروسسين ده دياسپورا فعاليتينده جدي جانلانما حس اولوندو. مرحوم حيدر علي يف جنابلارينين واسطه سيله هر ايل دكابرين اوتوز بيري دونيا آذربايجان ليلارين هم راي ليك گونو كيمي كئچيريلمه سي، سون 15 ايلده خارجده كي آذربايجان ليلارين داها آرتيق فورمالاشماسيندا داها گوجلو تشكيلاتلانماسيندا و لوببي چيليگه طرف آدديم لاماسيندا مثبت تاثير بوراخميشدير.

بوگون آذربايجانا عايد ايكي يوزدن آرتيق درنك و جمعيت لر، يوزلرله وب صحيفه لري، اونلارجا الكترونيك گروپلار، بير نئچه راديو و تلويزيا و ژورنال لار موجود دوركي، سويدا شلاريميزي بيري بيريله علاقه لنديرير. طبيعي كي بوعلاقه لر ديليميزين، عادت عنعنه لريميزين قورونوب ساخلانيلماسينا كمك گوسترير. لاكن گوروندوگو كيمي هله ده چاتيشمامازليقلار چوخدور.

هر بير خالقين ئوز وطني وار. بيزيم وطنيميز پارچالانسا دا آذربايجان دير. گونئي ده بيزيم دير، قوزئيي ده بيزيم دير. بيزجه دياسپوراميزين ايسه اساس مقصدي بوتون دونيادا آذربايجان اصيللي وطنداشلاريميزين حقوقلاريني مدافعه ائتمك دير . ائله جه ده آذربايجانين حدودلاريندان كناردا وطنيميزين منافع لريني قوروماق دير. بوگون قاراباغيميزي اشكال آلتيندا ساخلاماقدا تجاوزكار ارمنستان اصرارلي دير. گورونور كي ايندي يه دك گوردويوموز ايشلر، بدنام قونشونو گئري يه اوتوردا بيلمه ييب. دئمه لي داها آرتيق گوج سفر بر ائتمه لي ييك، ايش گورمه لي ييك و يني متد لار تطبيق ائتمك له دوشمني قاراباغدان تميزلمه لي ييك. بورادا گونئي آذربايجاندا كي خالقي ميزين گوجوندن لازمي قدر استفاده ائده بيلمه ميشيك. گونئي آذربايجان دا خالقيميز اريديلمه سياستينه معروض قاليبدير. بوگون 35 ميليون گونئيلي خالقي ميزين آنا ديلينده بير مكتبي يوخدور. دياسپورا ميزين بورجودور كي گونئي ده كي خالقي ميزين ميللي حقوق لارينين تاپدالانماسينا اعتراضيني داها آرتيق بيلديرسين. البته دياسپوراميزي همين وظيفه لري داشيماق اوچون داها گوجلنديرمه لي ييك . طبيعي كي دياسپورا قوروجولوغو كنكرت بير دورله محدود لاشمير. استراتژي اهميته مالك اولان دياسپورا دائمي فعالليق و اوزون مدتلي زحمت طلب ائدير. ائله بونا گوره ده بو ساحه ده قازانيلميش نائليتلري و قارشي دا دوران وظيفه لري واخت آشيري مذاكره ائتمگه احتياج يارانير. آذربايجانليلارين داها سيخ بيرلشمه سي اوچون، استراتگيا، كانسپسييا و يا ايده ئولوگياني معين لشديرمه لي ييك. خوجالي سوي قيريميني محكوم ائتمك، قاراباغي آزاد ائتمك يولوندا، آذربايجان دولتيني مدافعه اطرافيندا، گونئي آذربايجاندا ملي و انساني حاقلارين برپاسي يولوندا كانسئپسيا ميزي قورا بيله ريك. بير سوزله دئسك آذربايجانچبليق و توركچولوك ايده ياسيله دياسپورا فعاليت لريميزي استقامتلنديريب ، گوجلنديره بيله ريك.

جناب پرزيدنت ! گوروندويو كيمي دياسپور تشكيلاتلارين بوگون كي فعاليتلري چوخ قيمتلي اولسادا قناعت بخش دئييل. آذربايجانليلارين اساسا هانسي ئولكه لرده ياشامالاري اونلارين تشكيلاتلاري، مئديا ارگانلاري و فعالليق لاري باره ده تحليل لر آپارمالي ييق و بونونلا دونيا آذربايجانليلاري نين گوجلو اينفورماسيا شبكه سيني ياراتمالييق. شبهه سيز كي هر بير دياسپور اوچون ان واجب مسئله آنا ديلي نين قورونماسي دير و بو ايشده متوديكي توصيه لر و درسليك لرين چاتيشمامازليغي سببيندن جدي پروبلم لر مئيدانا چيخير. اميد ائديريك كي بئله بير مهم مسئله قورولتايدا حل اولوناجاق.

اميد ائديريك كي، قورولتايي ميزدا آذربايجان دياسپورو، آذربايجان رسپوبليكاسي ايله علاقه لر، دونيا آذربايجانليلاري و اونلارين هم راي ليگي، هم وطنلريميزين قوه سي و ديقتي ني آذربايجانا يونلديلمه سي باره ده هم نظري و هم عملي طرفلرينين حلي يولوندا تكليفلر وئريله جك. گوستر ديگي نيز ديقته گوره تشكر ائديره م.