Details

آدي گؤزه‌ل قوشچولو "كاظيم خان" توركوله‌ري-Adı gözel Quşçulu Kazımxan Türküleri

مئهران باهارلي

 

ييرمينيجي يوز ايلين باشلاريندا ايران و گونئي آزه‌ربايجاندا تورك ميللي كيملييي تمه‌لينده ميللي بيلينج و تورك خالقينين ميللي حاقلاريني الده ائتمه اوغروندا بير حره‌كه‌ت باشلادي. بو حره‌كه‌ته تورك كيتله‌له‌ري، سئچگينله‌ري، تورك دئوله‌ت آداملاري و دين خاديمله‌ري ده قوشولدو. تورك ميللي بيلينجله‌نمه و تورك ميللي حره‌كه‌تينين ايلك آشاماسي اولان بو سوره‌ج، تورك خالقي و سئچگينله‌رينين روس، ائرمه‌ني، آسورو، كورد ياييلماجيلارينا آزه‌ربايجانين باتيسيندا و داها سونرا ايران دئوله‌تينه قارشي گؤسته‌رديكله‌ري ديره‌نيش و ١٩١٨ ايلينده عوثمانلي كؤمه‌يي ايله و جمشيدخان افشار اورومي باشچيليغندا گونئي آزه‌ربايجان´ي قورتارارق "ايتتيحاد يؤنه‌تيمي"ني قورماقلا زيروه‌يه اولاشدي. چاغداش تاريخيميزين بو دؤنه‌مي، اوزوله‌ره‌ك آزه‌ربايجان رئسپوبليكاسيندان گله‌ن ايستالينيست آزه‌ربايجانچيليق ايدئولوژيسي و اوتانجاق پان ايرانيسم طره‌فينده‌ن گيزله‌ديلميش و بلله‌كله‌رده‌ن سيلينميشدير؛ اونون يئرينه ايرانچي –فارسچي اولان مشروطه‌حره‌كه‌تي و بنزه‌رله‌ري بيزه ميللي حره‌كه‌ت دييه سونولموشدور.
 
سؤزو ائديله‌ن تورك ميللي بيلينجله‌نمه‌نين اؤنه‌ملي تانيماللاريندان –شخصييه‌تله‌رينده‌ن- بيري ده، قوشچولو كاظيم خان´دير. آشاغيداكي يازي اونونلا ايلگيلي توركوله‌ر حاققيندادير.
 
 
توفه‌نگچيله‌رين اوخدوغو و كاظيم‌خان´ي "پاشا" آدلانديرديقلاري توركو:
 
قيليجيمي ووردوم داشا
داش ياريلدي، باشدان باشا
آدي گؤزه‌ل كاظيم پاشا!
من يئريمده‌ن قالخمام دئديم
 
كاظيم‌خان توفه‌نگچيله‌رينين قيرخلار (ايييدير) قالاسينداكي عسكه‌ري مشقله‌رينده اوخودوقلاري توركجه مارشلاردان:
 
قورو يئرده ياتاريق
باش قويماريق بالينجا
يوردا خيدمه‌ت ائده‌ريك
تك بيريميز قالينجا
 
آديمدير كاظيم منيم
بيلسين بوتون دوشمه‌نيم
قيرخلار اولدو مسكه‌نيم
حاققيميزا چاتينجا
 
چهريق قالاسيندا ايسماعيل آغا سيميتقو´نون تورمه‌سينده‌ن كاظيم خان´ين قاچماسينا كؤمه‌ك ائده‌ن "خاتين" آدلي انزه‌للي بير قادينا اوخودوغو توركو:
 
ميرزه‌´نين آروادي خاتين،
قورو يئرده نئجه ياتيم
آلدي آتليلاريمنان آتيم
پيياده زوووار ائيله‌دي
 
نجه‌ف‌آباد قالاسيندا كوردله‌رين قوشاتماسيندان قاچيپ كاظيم داشي´نا سيغينان تورك اهالي و توفه‌نگچيله‌رين اوخودوغو توركو:
 
صف چكه‌ر توفه‌نگچي، ساغدا سولدا
وار نيشان آغامدان، كاظيم قولوندا
ائشيلميش گول‌له‌ده‌ن، ائلين يولوندا
كاظيم‌خان كوركونه، قوربان اولايديم
 
ياييليپ هر يانا صؤحبه‌تي، سؤزو
داردا قويماز قالا، گؤزله‌يه‌ن گؤزو
يوخسولو دويورار، آج قالار اؤزو
عداله‌ت بؤركونه، قوربان اولايديم
 
پهله‌وي اوردوسونون كاظيم داشي´نا (قيرخلار قالاسي´نا) سالديرماسي ائشييينده كاظيم‌خان´ين چؤگور چالاراق اوخودوغو توركو:
 
من كاظيم´ام، يئريم قالا
بالون گله، بومبو سالا
اؤله‌ره‌م من، يولوم قالا
داشدير كاظيم´ين يوللاري
 
من كاظيم´ام، يئريم داشدي
گول‌له گلدي، باشدان آشدي
دوشمه‌نله‌رين ايشي ياشدي
داشدير كاظيم´ين يوللاري
 
كاظيم داشي قوشاتماسيندا پهله‌وي اوردوسونا اسير دوشه‌ن و جرگه‌ ده‌ييشديره‌ن "اكبه‌ر وكيل" آدلي توفه‌نگچينين اوخودوغو توركو:
 
مني توتدو آباجالي
اؤلدوره‌ر، وئرمه‌ز ماجالي
حاييف، قيرماديم قاجار´ي
اوره‌كده داغلاريم قالدي
 
قارداشي قيزي خانيم´ين سؤيله‌دييينه گؤره، پهله‌وي اوردوسونون قوشاتماسي سيراسيندا، كاظيم‌خان´ين چؤگور چالاراق اوخودوغو سون توركو:
 
بسدير فله‌ك، داها چكمه‌م نازييين
آغلاتمارام اؤرده‌يييين، قازييين
گؤيلو خوش اولانا گؤنده‌ر سازييين
منيم گؤيلوم پريشاندير، آغلارام!
 
كاظيم‌خان اؤلدوكده‌ن سونرا آناسي، "سونا"نين اؤلوتو باشيندا ياخدييي آغيت:
 
كاظيم´ين سانديغين قاييردي ناشي
اولمادي آيريلسين بلادان باشي
گؤمدو توفه‌نگچيله‌ر، قوهوم قارداشي
قونموشدو دريايا گؤيلونون قوشو
 
قايناق: كاظم خان قوشچو (اسطوره ي مقاومت).
تاليف محبوب داداشپور.
مقدمه، حواشي و نظارت بر امور چاپ: جمال آيريمي
 
 
Adı gözel Quşçulu Kazımxan Türküleri
 
Méhran Baharlı
 
 
Yirminci yüzilin başlarında İran ve Günéy Azerbaycanda Türk milli kimliyi temelinde milli bilinc ve Türk xalqının milli haqlarını elde étme uǧrunda bir hereket başladı. Bu herekete Türk kitleleri, séçginleri, Türk dévlet adamları ve din xâdimleri de qoşuldu. Türk milli bilinclenme ve Türk milli hereketinin ilk aşaması olan bu sürec, Türk xalqı ve séçginlerinin Rus, Érmeni, Asoru ve Kürd yayılmacılarına Azerbaycanın batısında ve daha sonra İran dévletine qarşı gösterdikleri direniş ve 1918 ilinde Osmanlı kömeyi ile ve Cemşidxan Afşar Urumi başçılıǧında Günéy Azerbaycan`ǝ qurtararaq İttihad Yönetimi`ni qurmaqla zirveye ulaşdı. Çaǧdaş târiximizin bu dönemi, üzülerek Azerbaycan Réspublikasından gelen İstalinist Azerbaycançılıq idéolojisi ve Utancaq Paniranism terefinden gizledilmiş ve belleklerden silinmişdir. Onun yérine İrançı-Farsçı olan Meşrute Hereketi ve benzerleri bize milli hereket diye sunulmuşdur.
 
Sözü édilen Türk milli bilinclenmenin önemli tanımallarından –şexsiyetlerinden- bir de Quşçulu Kazımxan`dır. Aşaǧıdakı yazı onunla ilgili Türküler haqqındadır.
 
 
Tüfengçilerin oxuduǧu ve Kazımxan`ı “Paşa” adlandırdıqları Türkü:
 
Qılıcımı vurdum başa
Daş yarıldı, başdan başa
Adı gözel Kazım Paşa
Men yérimden qalxam dédim
 
Kazımxan tüfengçilerinin Qırxlar (İydir) Qalası`ndakı eskeri meşqlerinde oxuduqları Türkce marşlardan:
 
Quru yérde yatarıq
Baş qoymarıq balınca
Yurda xidmet éderik
Tek birimiz qalınca
 
Adımdır Kazım menim
Bilsin bütün düşmenim
Qırxlar oldu meskenim
Haqqımıza çatınca
 
Çehriq Qalası`nda İsmayıl Aǧa Simitqo`nun türmesinden Kazımxan`ın qaçmasına kömek éden Xatın adlı bir qadına oxuduǧu Türkü:
 
Mirze`nin arvadı Xatın
Quru yérde néce yatım
Aldı atlılarımnan atım
Piyâde zuvvar éyledi
 
Necefabad Qalası`nda Kürdlerin quşatmasından qaçıp Kazım Daşı`na sıǧınan Türk ehâli ve tüfengçilerin oxuduǧu Türkü:
 
Sef çeker tüfengçi, saǧda solda
Var nişan Aǧamdan, Kazım qolunda
Éşilmiş gülleden, élin yolunda
Kazımxan kürküne, qurban olaydım
 
Yayılıp her yana söhreti, sözü
Darda qoymaz qala gözleyen gözü
Yoxsulu doyurar, ac qalar özü
Edâlet börküne, qurban olaydım
 
Pehlevi ordusunun Kazım Daşı`na (Qırxlar Qalası`na) saldırması éşiyinde Kazımxan`ın çögür çalaraq oxuduǧu Türkü:
 
Men Kazım`am, yérim Qala
Balon gele, bombu sala
Ölerem men, yolum qala
Daşdır Kazım`ın yolları
 
Men Kazım`am, yérim daşdı
Gülle geldi, başdan aşdı
Düşmenlerin işi yaşdı
Daşdır Kazım`ın yolları
 
Kazım Daşı quşatmasına Pehlevi ordusuna esir düşen ve cerge deyişdiren Ekber Vekil adlı tüfengçinin oxuduǧu Türkü:
 
Meni tutdu Abacalı
Öldürer, vérmez macalı
Hayıf, qırmadım Qacar`ı
Ürekde daǧlarım qaldı
 
Qardaşı qızı Xanım`ın söylediyine gore Pehlevi ordusu quşatması sırasında, Kazımxan`ın çögür çalaraq oxuduǧu son Türkü:
 
Besdir felek, daha çekmem nazıyın
Aǧlatmaram ördeyiyin, qazıyın
Göylü xoş olana gönder sazıyın
Menim göylüm perişandır, aǧlaram
 
Kazımxan öldükden sonra anası, Suna`nın ölütü başında yaxdıǧı aǧıt:
 
Kazım`ın sandıǧın qayırdı naşı
Olmadı ayrılsın beladan başı
Gömdü tüfengçiler, qohum qardaşı
Qonmuşdu deryaya göylünün quşu
 
Qaynaq:
 
كاظم خان قوشچو (اسطوره ي مقاومت).
تاليف محبوب داداشپور.
مقدمه، حواشي و نظارت بر امور چاپ: جمال آيريمي
 

2013-01-20 21:49:59

آخرین عناوین

تهاجم همه جانبه است بلنت اسین اوغلو- ترجمه علی قره جه لو

کلیشه‌ها و پیش‌داوریها نسبت به جنبش‌های ملی-مدنی: موانع دستيابى به يك پلوراليسم متوازن در ایران علیرضا قولونجو

رشته دانشگاهی زبان و ادبیات ترکی؛ مبهم و مخدوش دومان رادمهر

ابوبکر بغداديٍ فاجعه مونيخ یاشار گولشن

دوشونجه شیوه یه یؤنه لیک یوخسا یانلیش آنلاییشلار! یاشار گولشن

قوميتگرائي افراطي فارسي و مراسم کتاب‌سوزي ٢٦ آذر سال ١٣٢٥ در آزربايجان مئهران باهارلي

!STAND AGAINST RACISM

فتيله شبکه دو تلويزيون دولتي جمهوري اسلامي برنامه ای برای تباهی اذهان کودکان یاشار گولشن

نکاتی در مورد برنامه صفحه دو بی بی سی- نتایج انتخابات ترکیه علیرضا قولونجو

مصاحبه با غلامحسین ساعدی مصاحبه کننده، ضیاء صدقی-آوریل 1984

قدرالسهم به روایت اکبر اعلمی یاشار گولشن

به نام اویغورها! روزبه سعادتی

کلاشنیکف‌ها هرگز شکوفه نمی دهند علیرضا قولونجو

پایه‌های لرزان "بنیاد فرهنگ، ادب و هنر آذربایجان" محمدرضا هیئت

کارت قرمز بر علیه نژادپرستی سیستماتیک موجود بر علیه ترک ها در ایران اومود مهدیان

دفتري به عنوان فرهنگ استان آذربايجان بجای فرهنگستان زبان ترکی! یاشار گولشن

زبان ترکی بعنوان یکی از زبانهای رسمی مجلس نمایندگان شورای اروپا تعیین شد

تدارک برای گردن زنی ناصر مرقاتی

اعتراض زنان ترک به حضور حسن روحانی با مچ بندهای سرخ، علامت بوزقورد و نشان پیروزی

ماهی سیاه کوچولوی صمد بهرنگی در لیست ده کتاب برتر متتقد روزنامه گاردین

شرایطی که توافق لوزان را تحمیل کرد یونس شاملی

حمله عوامل حکومت ايران به ترک های هوادار تیم والیبال اورمیه در تهران

هجوم مامورين انتظامي به عرب هاي اهواز

در آسيب شناسى حركت ملى آذربايجان - بخش ١ و ٢ معصومه قربانى

دولت روحانی با موضع گيري هاي يونسي بدنبال چه هدفي است؟ یاشار گولشن

قضیۀ سلماس، حکیم توس و اساتید سعید یوسف

keçen Qonular

تورک! سن سؤمورگه‌دن/ایستیعماردان قورتولماق اوچون نه ائدیرسن؟ علیرضا قولونجو

سولئیمان‌اوغلو ایله سؤیله‌شی آنلام درگیسی، ایکینجی سایی، شوبات 2017

نه ائتمه مه لی ییک! ؟ دومان رادمهر

آخساق قایدالار ایواز طاها

بیزیم عزیز نسین س. حاتملوی

گونئیده 300 تورک فعال اویغورلارا دستک بیاناتی ایمضالاییب

تورکمن گمیچی گونئیلی فعاللاری 13 ایل حبسه محکوم ائدن حؤکمدەکی تضادلار حاقدا دانیشیر

کریم عسگری: گونئی تشکیلاتلاری تورکیەده HDP-نین فعالییتینی اؤرنک آلا بیلر

ماحمودعلی چؤهرەقانلی: تبریزدەکی گئدیشات نورمال دئییل

ستار سایین قالا: او دؤنم چوخ اؤزل بیر دؤنم ایدی

اکبر ابولزاده: تراختور قهرمان اولسایدی، ایراندا یاشایان تورکلر اؤزونە-اینام قازاناردی

آل بو سنه قير ميزى اسماعیل جمیلی

ایرانلی آیدینلارین ائتنیک حاقلارینا یؤنه‌لیک یاخلاشیمی ده‌ییشمکده‌دیر می؟ یوردنئت'ین توغرول آتابای ایله سؤیله‌شیسی

محمد رضا لوایی: گونئیلیلر اوچون مای حادیثەلری بیر باشلانغیج نؤقطەسیدیر

مهسا مئهدیلی: اؤیرنجی قادینلار مای قییامیندا بؤیوک رول اوینادیلار

یاشاسین یاشاسین قهرمان تبریز اسماعیل جمیلی

ائلچین حاتمی: اقتصادی وضعییت خوصوصیله قئیری-فارس بؤلگەلرده چوخ آغیردیر

İranlı aydınların etnik haqlarına yönəlik yaxlaşımı dəyişir mi? (Toğrul Atabay ilə söyləşi)

علیرضا اردبیلی: ایرانداکی ایرقچیلیک عربلر و تورکلری بیر-بیرینه یاخینلاشدیریب

یاشار اسدی ایراندا میتینق کئچیرن اون مینلرله موعلیمین طلبلری حاقدا دانیشیر

یاشار حیدری آوروپادا یاشایان گونئیلی موهاجیرلرین دوروموندان دانیشیر

دومان رادمئهر: ایراندا آنتی-عرب احوال-روحییەسی حؤکومتین بؤلگەده یوروتدویو سییاسته خیدمت ائدیر

اوغوز تورک ایران-قرب راضیلاشماسی، سانکسییالار و اونلارین قئیری-فارس آزلیقلارا تاثیری حاقدا دانیشیر

حمید منافی: علیرضا فرشی ائوین زیندانیندادیر، وکیلی ایله گؤروشه بیلمیر

محمد احمدیزاده: صفویلر دؤنەمی موسیقی تاریخیمیزین قیریلما نؤقطەسیدیر

نه‌کی‌وارین هر گونو بایرام اولسون! وکتور جئری

31-03-2015 ایران-ایسوئچ اویونوندان بیر راپورت

محمد رضا هیئت: تورکجەنی یوخ ائتمەیه چالیشان سیستئم تورک دیل قورومو آچدیرماز

اوختای آلپ تورک: نه ”پئرشین” نه ده ”ایرانیان” - بو آدلار بیزی تمثیل ائتمیر

یونس شاملی سلماس دا هئیکل اولایی و گونئیین شهر شورالاری حاقدا دانیشیر