Details

قازاقئستان اولوسوداغی باشقانینین اؤلکه آدینی دئییشدیرمه اؤنه ریسی ایله ایلیشکین ‏

احمد هاشمی

علي رضا اردبيلي دن ايضاح: گونئي آذربايجان و آذربايجاندان كنار، توركلرين قورتولوش موجاديله سي و تورك ادبياتي، سون 25 ايلده اولجه شعر دن نثره كئچمك و سونرا نثرين مودرنلشمه­سي ساحه­سينده تجروبه­لر و آختاريشلارلا زنگينلشميشدير. بو پراسئس دوام ائدير. واختيلا بٶيوك اوغورلارا ايمضا آتان تهراندا ايكي تاريخي اهميتلي اورتوگرافي سئمينارلاري كئچيريلميش، ادبي و سياسي نثر نمونه­لري يارانير، مودرن تئرمينولوژي باخيمندان اولان بوشلوغو دولدورماقدا قونشو تورك كولتور حوزه­لري­نين نائيليتلريندن يارارلانماق دوام ائدير، همين تورك حوزه­لري­نين تورك ديللي تئله ويزيا وئرليشلري و پاپولر كولتور محصول­لاري (فيلملر و تئله سريال لار) و يازيلي كيتاب و مطبوعاتي، تام گوجيله تاثيريني كوتله و آيدينلاريميزا بوراخير. نئچه ايل اٶنجه جناب ايواز طاها و همكارلاري­نين نشر ائتديكلري "ياپراق" قازئتي ديل عالمينده بو قاينار پراسئسلرين ذيروه سينده دورماقلا، گونئي آذربايجان و اوردان كناردا يارانماقدا و گليشمكده اولان يئني ادبي دالغانين گوجونو لياقتله نوماييش ائتديردي. سون ايللرين ادبي پراسئسلرينه قم شهريندن تاثير بوراخان شخصيتلرين بيري ده جناب سيد حيدر بيات اولموشدور. همين قم شهرينده بويا باشا چاتميش جناب احمد هاشمي، سون ايللرده درين-دولقون مقاله­لريله سياسي ادبياتيمييزي زنگيلشديميشديرسه، بو تورك ديللي مقاله­سيله، ديليميزده باش وئرمكده اولان حاديثه­لرين يٶنونو گٶسترير. بو مقاله هم مضمون اعتيباريله و هم اونون نثر كييفيتي و پداگوژيك ديري باخيمندان، ديقته لاييق بير اثردير. (ايضاحين سونو)

***

گئچدیییمیز گؤنلرده، نورسولطان نظربایف تؤرک دؤنیاسینی یاخیندان ایلگیلهندیرن بیر گیریشیمده بولوندو و اؤلکهسی نین آدینا ایلیشکین بیر اؤنهری اورتایا قویدو. اونون اؤنهریسی بوندان عیبارتیدی: قازاقئستان آدیندان تؤرکجه اولمایان "ئستان" اکی قالدیریلیب، اؤلکه نین یئنی آدی "قازاق" یاخود "قازاق ائلی" اولاراق دییشدیریلهبیلر.  

سؤزو گئچن اؤنهری (پیشنهاد)، بو آچیدان بؤیوک بیر اؤنم داشیییر کی 1991 دن بو یانا، سوویتلر بیرلییینین ییخیلماسی ایله بیرلیکده، تؤرکیستان (اورتا آسیا) بؤلگهسینده بولونان اؤلکهلرده، یاریم قالان یؤنهتلیک- اولوس سؤرهجی (پروسهسی) یئنی بیر ایومه (سرعت) قازاندی. یاخلاشیق (تقریبن) 100 ایله 150 ایل سؤرهن روس اگهمنلیییندن (حاکیمیتی)  قورتولان بو پارچالانمیش تؤرک اولوسلاری، بیردهن بیره اؤزلرینی اؤزگور (آزاد) و باغیمسیز (مؤستهقیل) بیر دورومدا بولدولار و اؤزتانیملاما و کیملیک سورونو ایله قارشی قارشییا گلهرک، تلهسیک بیر بیچیمده توپارلانماغا چالیشدیلار. نه وار کی، سیاسی خریطهسینده یارادیلان بو یئنی وارلیقلار، آغیر سووییت میراثی و قالینتیلاریندان قالان روس اردهمسل (فرهنگی)، قاورامسال (مفهومی و معنایی)، تانیمسال (تعریفی) دایاتما و اؤستونلوک (برتری) و هابئله ده دیل ایستیلاسی ایله اؤز اؤزه ایدیلر. بو آرادا، ان چوخ سورون (پرابلئم) یارادن قونو (موضوع) لاردان بیری ایسه، یئنی دوغولان تؤرک اؤلکه لرین آدی و تانیملامالاری ایدی. اویسا کی، ایستالین دؤنهمینده "بؤل و یؤنهت" (divide and rule) یؤنتهمی (رویکرد) چرچهوه سینده باتی تؤرکیستان آدلانان بؤلگه، بیر نئچه یئنی و یاپای (مصنوعی) پارچایا بؤلونموش ایدی.بو یاپای اؤلکه لرین هاممیسی، تؤرک بوی (قبیله)لارینین -- یعنی تؤرکمن، قازاق، قیرغیز، اؤزبک، قاراقالپاق و تاتار -- آدینا فارس دیلیندهن آلینان "ستان" اکی اکلهنرک قورولموشدو. بو آیرئشدیریجی (تفرقه انداز) و بؤلوشدوروجو سییاستین اولومسوز (منفی) سونوجلاری گؤنوموزه دک اؤزونو گؤستهرمکده دیر. بو سورونا بیر چؤزوم (راه حل) ایسه، بو آدلاردان قورتولماق و یؤنهتلیک- اولوس سؤرهجینده تؤرکلوک قاورامینا آغیرلیق وئریلمهکدن گئچر.

یؤنهتلیک- اولوس و تؤرکلوک

اورتا چاغ (قرون وسطی) سونراسیندا، 1648 ایلینده باغلانان وئستفالیا آندلاشماسی (The Treaty of Westphalia) ایله بیرلیکده، اولوسالچیلیق (میللیت چیلیک) دالغالاری آوروپا و اونون آردیندان، بؤتون اؤلکهلری ائتکیسی آلتینا آلدی کی یؤنهتلیک- اولوس (دؤولت- میللت) و یئنی و رسمی بیر دیلین یارانماسی و حتا دیل آرینماسی (پاکزبانی) بو سؤرهجین ان آچیق سونوج (نتیجه) لاریندان بیر نئچهسیدیر. بیرنئچه عصیر (قرن) سونرا اولسا دا، بو آخیمدان ائتکی له نه رک، تؤرکییه ده اؤزتؤرکجهلشدیرمه و ایراندا آشیری فارسچیلیق باشلاتیلدی. لاکین بؤتون بونلار اولورکن اورتا آسیا و قافقاز (دوغو تؤرکیستان) دا بولونان تؤرک اولوسلاری بو گلیشمهلردن یوخسون (محروم) قالدیلار و موسکووا مرکزیتچی یؤنهتیم بو قهدرینه ده یئتینمهیه رک روسچو و اؤزوملهییجی (آسیمیله ائدیجی) بیر سیاست ایزلهدی (تعقیب ائتدی). او اؤزدهن، یؤنهتلیک- اولوس سؤرهجی تؤرک اولوسوداغلاریندا اولغونلاشابیلمهدی. هر کسین بیلدییی کیمی چین طرفیندن سینکیانگ آدلانان دوغو تؤرکیستان دا، گؤنوموزه قدر ایشغال و سؤمورگه (استعمار) آلتیندا اولدوغو اؤچون عینی سیخینتیلار ایله قاشی قارشیادیر.

 

اؤزتؤرکجهلشدیرمک، اؤلکه و بیرئی آدلارینی گؤزدهن گئچیرمک

"اؤزتؤرکجهلشدیرمه"، ایلک اولاراق "تصفیهجیلیک" آدییلا عثمانلینین تنظیمات دؤنهمینده اورتایا قویولدو. اویسا، بو سؤرهج آتاتؤرکون قوردوغو اولوسوداقلی (جومهوریت) دؤنهمینده داها جیددی بیر شکیلده سؤردورولدو (داوام ائتدیریلدی). هر بیر دنهییم (تجرؤبه) و سؤرهج کیمی، اؤزتؤرکجهلشدیرمهده ده یانلیش سز (خطاسیز) دهییلدی و بو آخیم (جریان) بعضی آشیری یؤنلهری اویغولادیقدان سونرا، آشامالی (تدریجی) بیر بیچیمده گؤندهمدن چیخاریلدی.

 

ایندی ایسه، تؤرکیهده، کیمیلرینجه اؤزتؤرکجهلشدیرمه دؤنهمی (فارسجا، عربجه و لاتینجه سؤزجوکلری سیلیب اونلارا تؤرکجه ائشآنلام تاپماق) گئچمیشده قالان یالنیش بیر سؤرهج (پروسه) ایدی. اؤزتؤرکجهلشدیرمه، بیر سؤره اؤچون اویغولانان، یابانجی سؤزجوک (واژه) لری، سؤزلوک (دیکشنری) لردن سیلمهک و دیشلاماغی هدفلهین بیر اسکی یؤنتهم ساییلابیلر. اویسا، گؤنوموزده یئنی قورولان تؤرک یؤنهتلیک لر یئنه ده بنزر سؤرهجه احتییاجلاری وار.ان آزیندان اؤلکه و بیرئی (فرد) آدلاریندا کیمی (بعضی) دؤزهلت مهلر بیر ضرورتدیر. بو ضرورت اؤزهللیکله بعضی آلانلاردا چوخ جیددی بیر شکیلده بیر گرکسینیمه (احتییاجا) دؤنموشدور. نه وار کی اولوم-قالیم مسالهسینه دؤنوشهنسؤزجوکلر (کلمه لر) اؤچون اؤزتؤرکجهلشدیرمک دن باشقا بیر سئچهنک یوخ. کیمی سؤزجوک لر بیر اولوسون کیملییینی سیمگه لدییی اؤچون چوخ بؤیوک بیر اؤنم و اهمیته مالیک دیر. اؤرنهک اؤچون بو اؤلکهلر آدینا اکله نن "ایستان" اکی، سوی آدلارداکی ایسلاو اکلری، بیر بیرئی و یا اؤلکه نین کیملییی کیمی آلغیلاندیغی اوچون دئیشیکلیک سیراسیندا "اولمازسا اولماز" لاردان دیر. تؤرکجه، اؤرهتکن و تؤرهدن بیر دیل اولدوغوندان دولایی یئنی سؤزجوک و قاوراملاریندوغوشوندا بیر چتینلیک و انگل گؤرولمهیجک.

 

 

ایسلاو و روس اکلرینین تؤرک سوی آدلاریندان قالدیریلماسی

آرتیق تؤرک اولوسوجاقلارینین باغیمسیزلیغی (ایستیقلالی) ییرمی ایلی گئریده بوراخدی و یؤنهتلیک- اولوسسؤرهجینده اؤنملی پایی اولان اؤلکه و بیرئی (فرد) آدلاریندا دا دییشیکلیک زامانی چوخدان گلیب چاتیب و ایسلاو و روس قالینتیلاری اولان (اُف، اِف، اُوا، اِوا، اینسکی و اینسکا) اک لرینین سوی آدلاردان قالدیریلماسی اوچون آددیملارین آتیلماسینا هئچ بیر انگل (مانع) یوخ. نئچه ایل اؤنجه، تاجیکیستان اولوسوداغی باشقانی "اُف" اَکینی سوی آدیندان سیلیب آدینی "ایمامعلی رحمان" اولاراق دییشدیردی و تاجیک یوردداشلاریندان (وطنداش) دا عینی دییشیکلییی یاپماغا تشویق ائتدی. بالتیک اؤلکهلرینده ده ایسلاو اکلری رسمن یاساقلاندی. بو گیریشیم (ایقدام)، تؤرک اولوسوجاقلاری اؤچون بیر اؤرنک اولوشدورابیلر. اورتا آسیا و قافقازدا یاشایان تؤرکلر، داها اؤنجه قوللانیشدا (کاربرد) اولان و تاریخده اؤرنکلرینه راست گلینه بیلن {بای، بی، لی، بیلی و اوغلو} کیمی بیر چوخ سوی آدلارینا یاراشان اکلر وار. بو دییشیکلیک، تؤرکلوک اؤزهرینهباسماق و آدلاردان قایناقلانان هر چئشید سوء ایستیفاده، چارپیتما (تحریف) و آشاغیلاما (تحقیر) نین اؤنونه گئچمک اؤچون بؤیوک بیر ضرورتدیر. بو باغلامدا، ان چارپیجی اؤرنهک، آذری و آذربایجان قاوراملاری دیر کی ایرانین چاغداش (موعاصیر) دؤنمینده، اونون تانیملاما (تعریف) و یوروملاما (تفسیر) سیندا چوخلو سوء ایستیفاده لر اولونوب. آشاغیداکی جدولده، ایمامعلی رحماننین گیریشیمیندن اسینلهنرک (ایلهام آلیناراق) سوی آدلاردا دییشیکلیکلر اؤچون اؤنهریلر گتریریلیب:

تؤرک   باشقانلارین ایندیکی سوی آدلاری

سوی   آدلاردا اویغون دییشیکلیکلر اؤچون اؤنهریلر

آزربایجان: ایلهام علیف

ایلهام علی- ایلهام علی لی- ایلهام علی اوغلو-   ایلهام علی بی لی/بای لی

قازاق: نورسولطان نظربایف

نورسولطان نظربای/بی- نورسولطان نظربایلی-   نورسولطان نظربای اوغلو

تؤرکمن: قوربان قولی بردی موحاممدوف

قوربان قولی بردی موحاممدلی- قوربان قولی بردی   موحاممد اوغلو- قوربان قولی بردی موحاممد بی/ بای

قیرغیز: آلمازبئک آتامبایئف

آلماز بئک آتامبای- آلمازبئک آتامبایلی- آلماز بئک   آتامبای اوغلو

اؤزبک: ایسلام کریوف

ایسلام کریم- ایسلام کریملی- ایسلام کریم اوغلو-   ایسلام کریم بای/بی

قاراقالپاق: موسا ارنیازوف

موسا ارنیاز- موسا ارنیاز اوغلو- موسا ارنیازبای-   موسا ازنیاز بای لی

 

تؤرکلوک اؤزهرینه وورغو (تاکید)

بیر باشقا یاپیلماسی گرهکن دییشیکلیک ده، تؤرک سؤزجویونون بؤتون تؤرک اولوسوداقلارینا اکلهمک دیر. نئجه کی سوریه، میصیر، عیراق، لیبیا، سعودی عربسیتان و بیر چوخ عرب اؤلکهسینده عربلیکاؤزهرینه وورغولاماق اؤچون "عرب" سؤزجویو ده اؤلکه آدینا آرتئریلیب؛ بنزر شکیلده ده تؤرک اولوسوداقلاری بو سؤزجویو اکله یه بیلهرلر. اؤرنهک اؤچون، قازاق اولوسوداغی (رسپوبلیکاسی) یئرینه قازاق تؤرک اولوسوداغی(ulusodağı) {فارسجا قارشیلیغی: جمهوری ترک قازاق} قوللانیلابیلر. آشاغیداکی جدولده گؤردویوموز کیمی، اورتاق (مشترک) تؤرک صیفتی، بو اولوسوداقلار آراسیندا بیرلهشدیریجی و پکیشدیریجی بیر رول اوینایابیلهر.

ایندیکی تؤرک   اؤلکه لرین آدلاری

تؤرک   وارلیقلارینا اویغون و اونلارا یاراشان باشلیقلار

قازاقستان جومهوریتی/ رسپوبلیکاسی

قازاق تورک اولوسوداغی

قیرغیزستان جومهوریتی/ رسپوبلیکاسی

قیرغیز تورک اولوسوداغی

اؤزبکیستان جومهوریتی/ رسپوبلیکاسی

اؤزبک تورک اولوسوداغی

قوزئی آزربایجان جومهوریتی/ رسپوبلیکاسی

قوزئی آزربایجان تورک اولوسوداغی

قاراقالپاق اؤزرک جومهوریتی/ رسپوبلیکاسی

قاراقالپاق اؤزهرک تورک   اولوسوداغی

تؤرکیه جومهوریتی

تؤرکیه اولوسوداغی

آلتای اؤزهرک جومهوریتی/ رسپوبلیکاسی

آلتای اؤزهرک تورک   اولوسوداغی

تاتاریستان اؤزهرک جومهوریتی/   رسپوبلیکاسی

تاتار اؤزهرک تورک   اولوسوداغی

ناخچیوان اؤزهرک جومهوریتی/   رسپوبلیکاسی

ناخچیوان اؤزهرک تورک   اولوسوداغی

 

حیاتی اؤنم داشیان سؤزجوکلر:

حیاتی اؤنمه مالیک اولان و اشآنلاملی(معادل) قارشیلیقلاری چوخ گرهکنسؤزجوکلرین بیر نئچه سی بونلاردیر که اونلارا وار اولان یادا اؤنریله ن قارشیلیقلاری دا بورادا قئید اولونوب:

 

حیاتی اؤنمه مالیک اولان سؤزجوک لر

وار اولان یادا اؤنریله ن ائش آنلاملی   (معادل) قارشیلیقلار

ستان: قازاق+ ستان

اوا/اوبا/   یورد/ائل/ائلی: قازاق ائلی، قازاق یوردو، قازاق اووا

Ova/   oba/ yurdu/ el/ eli: Qazaq Eli, Qazaq Yurd, Qazaq Oba,

جومهوریت

Ulusodağı

جومهور   باشقانی

اولوسوداغی   باشقانی/باشچئسی Ulusodağı   Başqanı/ Başçısı

دؤولت

یؤنهتلیک   Yönətlik

میللت

اولوس   Ulus

پایتاخت

باشکند   Başkənd

دئموکراتیک

اویباشلیق/ اولوسباشلیق Ulusbaşlıq/ Oybaşlıq

دئموکراسی

اویباش/ اولوسباش Ulusbaş   / Oybaş

رفراندوم

اولوس   سورو Ulus soru

دئموکراتیک   قیرغیز تؤرک جومهورییتی

اولوسباش   قیرغیز تؤرک اویباشلیغی

Ulusbaşlıq Qırğız Türk ulusodağı

طبیعی کی یوخاری دا مطرح اولانلار بیر فیکیر اورتایا قویماق دان عیبارت دیر و هرهانسی بیر بیلیمسل (علمی) و ایشلهوسل   (کاربردی) نیتهلیک داشئمایابیلر. اویسا، بو دؤشونجه (اؤلکه آدی و دیلبیلگیسی دییشیکلییی و سؤزجوک تؤرهدمک)، بیر بئیین فیرتیناسی تملینین آتیلیشی اؤچون بیر ایلک آددیم ساییلابیلر.

نئجه کی ایرلاندا، وئلز، باسک، کاتالان و اونلارجا دیل، اونلارین ایلگیلی آیدینلاری طرفیندن دیریلتیلیب بو دیللرین اؤلومو آسغییا آلیندی ایسه؛ نئجه کی ایسرائیلین آیدینلاری گؤنوموزده ییدیش دیلیندن (عیبرانیجه ایله آلمانجا قاریشیمی) فایدالانارق قدیم تؤورات و باشقا قوتسال (مقدس) کیتاب لاری تمل توتاراق ییرمینجی عصیرده یئنی دن عیبرانیجه نی جانلاندیردیلار ایسه؛ نئجه کی قوزئی آوروپا و سوئد ده عیراقلی و تؤرکیه لی کؤرد دییاسپوراسی، چاغلاش کؤردجه و اؤزه للیکه ده معیار لهجه یعنی کیرمانجی دیلینی قاپساملی (جامع) بیر بیچیمده و بیرچوخ قاورام و نسنه (زاد/شی) اؤچون بیر ائش آنلاملی سؤزجوک یاراتدیلار و هابئله ده کؤردجه دیلبیلگیسینی (گرامر) درلهدیلر ایسه؛ نئجه کی آفریقادا یئرلی دیللهر اؤز یئرینی تاپماقدادیرسا؛ بیزیم گؤنئیلی آیدینلار دا بؤتون بو اؤرنک لردن درس آلابیلرلر. بورادا، ان بؤیوک گؤرهو گونئی آزربایجانلی تؤرک آیدینلارا دؤشور. اونلار، بیر دیل دئوریمی و اردمسل رؤنئسانس گئرچک لشدیره بیلر و بؤتون باسغیلارا باخمایاراق،تؤرک دیلینین گلهجیینی ایستهدیکلری بیچیمده شکیللهندیربیلرلر.

یازارین شخصی بلوغو: http://ahmaddhashemi.blogspot.com.tr

 

 

2014-02-15 15:31:10

tribun.com

آخرین عناوین

تهاجم همه جانبه است بلنت اسین اوغلو- ترجمه علی قره جه لو

کلیشه‌ها و پیش‌داوریها نسبت به جنبش‌های ملی-مدنی: موانع دستيابى به يك پلوراليسم متوازن در ایران علیرضا قولونجو

رشته دانشگاهی زبان و ادبیات ترکی؛ مبهم و مخدوش دومان رادمهر

ابوبکر بغداديٍ فاجعه مونيخ یاشار گولشن

دوشونجه شیوه یه یؤنه لیک یوخسا یانلیش آنلاییشلار! یاشار گولشن

قوميتگرائي افراطي فارسي و مراسم کتاب‌سوزي ٢٦ آذر سال ١٣٢٥ در آزربايجان مئهران باهارلي

!STAND AGAINST RACISM

فتيله شبکه دو تلويزيون دولتي جمهوري اسلامي برنامه ای برای تباهی اذهان کودکان یاشار گولشن

نکاتی در مورد برنامه صفحه دو بی بی سی- نتایج انتخابات ترکیه علیرضا قولونجو

مصاحبه با غلامحسین ساعدی مصاحبه کننده، ضیاء صدقی-آوریل 1984

قدرالسهم به روایت اکبر اعلمی یاشار گولشن

به نام اویغورها! روزبه سعادتی

کلاشنیکف‌ها هرگز شکوفه نمی دهند علیرضا قولونجو

پایه‌های لرزان "بنیاد فرهنگ، ادب و هنر آذربایجان" محمدرضا هیئت

کارت قرمز بر علیه نژادپرستی سیستماتیک موجود بر علیه ترک ها در ایران اومود مهدیان

دفتري به عنوان فرهنگ استان آذربايجان بجای فرهنگستان زبان ترکی! یاشار گولشن

زبان ترکی بعنوان یکی از زبانهای رسمی مجلس نمایندگان شورای اروپا تعیین شد

تدارک برای گردن زنی ناصر مرقاتی

اعتراض زنان ترک به حضور حسن روحانی با مچ بندهای سرخ، علامت بوزقورد و نشان پیروزی

ماهی سیاه کوچولوی صمد بهرنگی در لیست ده کتاب برتر متتقد روزنامه گاردین

شرایطی که توافق لوزان را تحمیل کرد یونس شاملی

حمله عوامل حکومت ايران به ترک های هوادار تیم والیبال اورمیه در تهران

هجوم مامورين انتظامي به عرب هاي اهواز

در آسيب شناسى حركت ملى آذربايجان - بخش ١ و ٢ معصومه قربانى

دولت روحانی با موضع گيري هاي يونسي بدنبال چه هدفي است؟ یاشار گولشن

قضیۀ سلماس، حکیم توس و اساتید سعید یوسف

keçen Qonular

تورک! سن سؤمورگه‌دن/ایستیعماردان قورتولماق اوچون نه ائدیرسن؟ علیرضا قولونجو

سولئیمان‌اوغلو ایله سؤیله‌شی آنلام درگیسی، ایکینجی سایی، شوبات 2017

نه ائتمه مه لی ییک! ؟ دومان رادمهر

آخساق قایدالار ایواز طاها

بیزیم عزیز نسین س. حاتملوی

گونئیده 300 تورک فعال اویغورلارا دستک بیاناتی ایمضالاییب

تورکمن گمیچی گونئیلی فعاللاری 13 ایل حبسه محکوم ائدن حؤکمدەکی تضادلار حاقدا دانیشیر

کریم عسگری: گونئی تشکیلاتلاری تورکیەده HDP-نین فعالییتینی اؤرنک آلا بیلر

ماحمودعلی چؤهرەقانلی: تبریزدەکی گئدیشات نورمال دئییل

ستار سایین قالا: او دؤنم چوخ اؤزل بیر دؤنم ایدی

اکبر ابولزاده: تراختور قهرمان اولسایدی، ایراندا یاشایان تورکلر اؤزونە-اینام قازاناردی

آل بو سنه قير ميزى اسماعیل جمیلی

ایرانلی آیدینلارین ائتنیک حاقلارینا یؤنه‌لیک یاخلاشیمی ده‌ییشمکده‌دیر می؟ یوردنئت'ین توغرول آتابای ایله سؤیله‌شیسی

محمد رضا لوایی: گونئیلیلر اوچون مای حادیثەلری بیر باشلانغیج نؤقطەسیدیر

مهسا مئهدیلی: اؤیرنجی قادینلار مای قییامیندا بؤیوک رول اوینادیلار

یاشاسین یاشاسین قهرمان تبریز اسماعیل جمیلی

ائلچین حاتمی: اقتصادی وضعییت خوصوصیله قئیری-فارس بؤلگەلرده چوخ آغیردیر

İranlı aydınların etnik haqlarına yönəlik yaxlaşımı dəyişir mi? (Toğrul Atabay ilə söyləşi)

علیرضا اردبیلی: ایرانداکی ایرقچیلیک عربلر و تورکلری بیر-بیرینه یاخینلاشدیریب

یاشار اسدی ایراندا میتینق کئچیرن اون مینلرله موعلیمین طلبلری حاقدا دانیشیر

یاشار حیدری آوروپادا یاشایان گونئیلی موهاجیرلرین دوروموندان دانیشیر

دومان رادمئهر: ایراندا آنتی-عرب احوال-روحییەسی حؤکومتین بؤلگەده یوروتدویو سییاسته خیدمت ائدیر

اوغوز تورک ایران-قرب راضیلاشماسی، سانکسییالار و اونلارین قئیری-فارس آزلیقلارا تاثیری حاقدا دانیشیر

حمید منافی: علیرضا فرشی ائوین زیندانیندادیر، وکیلی ایله گؤروشه بیلمیر

محمد احمدیزاده: صفویلر دؤنەمی موسیقی تاریخیمیزین قیریلما نؤقطەسیدیر

نه‌کی‌وارین هر گونو بایرام اولسون! وکتور جئری

31-03-2015 ایران-ایسوئچ اویونوندان بیر راپورت

محمد رضا هیئت: تورکجەنی یوخ ائتمەیه چالیشان سیستئم تورک دیل قورومو آچدیرماز

اوختای آلپ تورک: نه ”پئرشین” نه ده ”ایرانیان” - بو آدلار بیزی تمثیل ائتمیر

یونس شاملی سلماس دا هئیکل اولایی و گونئیین شهر شورالاری حاقدا دانیشیر